Wat is omzet?

Omzet is het totale bedrag dat je bedrijf verdient met de verkoop van producten of diensten in een bepaalde periode, altijd exclusief BTW. Het is het startpunt voor alle financiële berekeningen in je bedrijf.

Omzet is niet hetzelfde als winst. Winst is wat je overhoudt nadat je alle kosten van je omzet hebt afgetrokken. Een bedrijf kan een hoge omzet draaien en toch verlies maken als de kosten te hoog uitvallen. Het Nederlandse MKB behaalde in 2024 een gemiddelde omzetgroei van 3,4%, grotendeels door inflatie van 3,3%. Reële groei was daarmee vrijwel nihil.

Wat is afzet?

Afzet is het aantal producten of diensten dat je in een bepaalde periode verkoopt. Omzet bereken je door de afzet te vermenigvuldigen met de verkoopprijs. Dat levert de basisformule op:

TO = P × Q

Hierbij staat TO voor de totale omzet, P voor de verkoopprijs per eenheid en Q voor de afzet (quantity, het verkochte volume). Afzet is een hoeveelheid, omzet is een geldbedrag. Verkoop je 200 producten voor €30 per stuk, dan is je afzet 200 en je omzet €6.000.

Bruto omzet berekenen

Bruto omzet is de totale verkoopopbrengst, zonder aftrek van kosten, kortingen of retouren. Je berekent die direct met TO = P × Q:

Bruto omzet = verkoopprijs (P) × afzet (Q)

Voorbeeld: een cateringbedrijf verzorgt in januari 8 bruiloften voor €2.500 en 25 zakelijke lunches voor €450. De bruto omzet is dan:

• 8 × €2.500 = €20.000 (bruiloften)
• 25 × €450 = €11.250 (zakelijke lunches)
• Totale bruto omzet januari = €31.250

Voor een ZZP'er die 80 uur per maand factureert tegen €75 per uur, is de maandomzet 80 × €75 = €6.000. Reken je dat door naar een jaar met 10 werkmaanden, dan kom je op €60.000 jaaromzet.

BTW reken je hier nooit bij. Bruto omzet is altijd exclusief belastingen.

Netto omzet berekenen

Netto omzet is je bruto omzet na aftrek van de directe kostenposten die rechtstreeks samenhangen met de verkopen: inkoopkosten van verkochte goederen, verleende kortingen en teruggenomen producten.

Netto omzet = Bruto omzet - Inkoopkosten - Kortingen - Retouren

Voor het cateringbedrijf: ingrediënten voor de 8 bruiloften kosten €800 per bruiloft, voor de 25 lunches €180 per lunch. Dan is de netto omzet:

€31.250 - (8 × €800) - (25 × €180) = €31.250 - €6.400 - €4.500 = €20.350

Netto omzet vormt de basis voor de brutowinst. Trek je ook de overige bedrijfskosten af, dan kom je op de nettowinst. Netto omzet gebruik je ook als grondslag in je ondernemingsplan bij financiële prognoses.

Hoeveel omzet heb je nodig?

Benodigde omzet is de minimale omzet die je moet draaien om kosten en privé-uitgaven te dekken. Bereken dit stap voor stap:

1. Bepaal je privé-uitgaven per jaar: wonen, boodschappen, verzekeringen en overige vaste lasten.
2. Tel je bedrijfskosten erbij op: huur, software, abonnementen, telefoon.
3. Tel de verwachte inkoopwaarde van je goederen of diensten erbij op. Het totaal is je benodigde bruto-omzet.

Drie methoden om je omzet te schatten

Klantgroepen: schat het aantal klanten en hun gemiddelde besteding. Het cateringbedrijf trekt gemiddeld 8 bruiloften en 25 lunches per maand. Op jaarbasis: (96 × €2.500) + (300 × €450) = €375.000 jaaromzet.

Productgroepen: bereken de omzet per categorie en tel ze bij elkaar op. Nuttig als je meerdere diensten of productlijnen aanbiedt met sterk verschillende prijzen of inkoopkosten.

Declarabele uren: voor ZZP'ers en adviseurs. Declarabele uren × uurtarief = omzet. Bij 900 declarabele uren per jaar en een tarief van €85 per uur, is dat €76.500 jaaromzet. Plan realistische declarabele uren want niet alle werkuren zijn factureerbaar.

Houd bij je schatting rekening met seizoensinvloeden, een aanloopperiode en de gemiddelde omzetcijfers in jouw branche.

Break-even omzet berekenen

Het break-even punt is de omzet waarbij je totale inkomsten gelijk zijn aan je totale kosten. Je maakt dan geen winst en geen verlies. Bepaal dat punt met de formule:

Break-even afzet = Vaste kosten ÷ (Verkoopprijs - Variabele kosten)

Het cateringbedrijf heeft maandelijks €4.500 aan vaste kosten. Een zakelijke lunch levert €450 op met ingrediëntenkosten van €180. De dekkingsbijdrage per lunch is €450 - €180 = €270.

€4.500 ÷ €270 = 16,7, afgerond 17 lunches per maand. Vanaf de 18e lunch begint het bedrijf winst te maken.

Bij een gemengd productaanbod gebruik je de vereenvoudigde variant:

Break-even omzet = Vaste kosten ÷ Gemiddelde winstmarge (%)

Inkoopwaarde van de omzet

De inkoopwaarde van de omzet, ook wel de kostprijs omzet, is het bedrag dat je hebt betaald voor de goederen die je daadwerkelijk hebt verkocht in een periode. Dit verschilt van je totale inkopen, want je houdt ook voorraad aan die je nog niet hebt verkocht.

Inkoopwaarde = Beginvoorraad + Inkopen - Eindvoorraad

Het cateringbedrijf begon januari met €3.000 aan ingrediënten in voorraad, kocht €12.000 bij en eindigde met €2.500 voorraad:

€3.000 + €12.000 - €2.500 = €12.500 inkoopwaarde

Tel ook afschrijvingen door bederf of schade bij de inkoopwaarde op. Registreer dit apart zodat je de werkelijke kostprijs van je omzet juist in je boekhouding hebt staan.

Omzet versus winst, cashflow en opbrengsten

Omzet versus winst: omzet is wat je verdient met verkopen. Winst is wat je overhoudt na aftrek van alle kosten. Een bedrijf met €200.000 omzet kan verlies draaien als de kosten €210.000 zijn.

Omzet versus cashflow: omzet registreer je op het moment van levering of facturering. Cashflow volgt op het moment dat het geld binnenkomt. Je kunt €50.000 omzet geboekt hebben, terwijl klanten nog niet betaald hebben en je bankrekening leeg is.

Omzet versus opbrengsten versus inkomsten: opbrengsten omvatten ook andere bronnen dan verkoop, zoals ontvangen rente of subsidies. Inkomsten zijn opbrengsten waarbij het geld al op je rekening staat. Omzet is specifiek de verkoop van je kernproducten en -diensten, gefactureerd maar niet per se al betaald.

Omzet en BTW

BTW staat voor omzetbelasting en is een belasting die je voor de Belastingdienst int. Jij berekent de BTW, de klant betaalt het, maar het geld is niet van jou. Je draagt het af via de BTW-aangifte.

Voorbeeld: je verkoopt een product voor €100. Met 21% BTW betaalt de klant €121. Die €21 draag je af aan de Belastingdienst. In je boekhouding boek je €100 omzet, niet €121.

Gebruik je de Kleineondernemersregeling (KOR)? Dan reken je geen BTW door aan je klanten en zijn je omzetcijfers gelijk aan wat klanten betalen.

Zeker van je zaak: de volgende stap

Je omzet berekenen is stap één. De volgende stap is die omzet goed registreren, koppelen aan je BTW-aangifte en vertalen naar betrouwbare financiële overzichten.

• BTW-aangifte doen op basis van je omzetcijfers
• Facturen versturen en omzet automatisch registreren
• Omzet en winst bijhouden als ZZP'er
• Financieel overzicht als MKB-ondernemer