In het kort

Met een btw-vrijstelling breng je over bepaalde leveringen geen omzetbelasting in rekening. Je factuur toont dan geen btw-regel voor die prestatie. Dat is iets anders dan een tarief van 0% of de Kleineondernemersregeling (KOR) waarbij je in een andere situatie zit.

Wanneer heb je te maken met btw-plicht?

Je praat over btw-plicht zodra je ondernemer bent voor de btw en belaste prestaties levert. De Belastingdienst beoordeelt na je inschrijving bij de Kamer van Koophandel of je onderneming onder de omzetbelasting valt. Krijg je een btw-identificatienummer en omzetbelastingnummer, dan reken je in de regel btw aan klanten over leveringen die onder een belast tarief vallen en doe je periodiek btw-aangifte.

Val je onder de KOR, dan reken je in veel gevallen geen btw aan afnemers en volg je een andere route rond het doen van de aangifte. Heb je uitsluitend vrijgestelde prestaties die onder een vrijstelling vallen? In dat geval ziet je verplichting er weer anders uit. De officiële toets of je ondernemer bent voor de btw staat op de site van de Belastingdienst: ondernemer voor de btw.

Welke btw-tarieven gelden in 2026?

Voor belaste leveringen hanteer je in Nederland drie btw-tarieven. Het algemene tarief is 21%. Het verlaagde tarief is 9% en geldt voor een vaste lijst producten en diensten zoals veel voedingsmiddelen en water. Het nultarief is 0% en geldt voor leveringen die aan strikte voorwaarden voldoen, bijvoorbeeld bij bepaalde export- en intracommunautaire leveringen van goederen. Het volledige overzicht en de voorwaarden staan bij de Belastingdienst: btw-tarief.

Een vrijstelling is iets anders dan een tarief. Bij een vrijstelling reken je geen btw voor die prestatie. Bij 0% vermeld je wél 0% op de factuur als aan de voorwaarden is voldaan.

Wat is btw-vrijstelling?

Btw-vrijstelling betekent dat een prestatie buiten de heffing van omzetbelasting valt. Je vermeldt geen btw op de factuur en je hoeft over die omzet ook geen btw af te dragen. De wet noemt per sector of activiteit welke leveringen vrijgesteld zijn.

Voor je administratie blijft het nodig om te zien welke omzet vrijgesteld is en welke belast. Dat bepaalt of je voorbelasting mag terugvragen en hoe je te betalen of te ontvangen btw uitrekent.

Verschil tussen vrijstelling, 0%-tarief en geen btw bij KOR

Een vrijstelling is geen kortingstarief. Je rekent simpelweg geen btw bij een levering die onder de vrijstelling valt. Het 0%-tarief is wél een btw-tarief: je vermeldt 0% op de factuur en je blijft in principe ondernemer voor de btw. De KOR is weer een aparte regeling voor ondernemers met lage omzet: bij volledige toepassing reken je geen btw aan klanten en volg je een vereenvoudigde verplichting rond nihilaangifte of afmelding van periodieke aangifte.

In het overzicht hieronder staan de drie situaties naast elkaar.

Welke diensten en branches zijn vaak vrijgesteld?

Er bestaat een hele reeks aan branches en activiteiten die zijn vrijgesteld aan BTW:

• beleggingsgoud
• collectieve belangenbehartiging
• componisten, schrijvers, cartoonisten en journalisten
• financiële diensten en verzekeringen
• fondsenwervende activiteiten
• gezondheidszorg
• jeugd- en jongerenwerk
• kansspelen
• kantines
• kinderopvang
• levering roerende bedrijfsmiddelen
• lezingen, excursies en rondleidingen
• onderwijs
• onroerende zaken
• postdiensten
• radio en televisie
• samenwerkingsverbanden (koepelvrijstelling)
• sociaal-culturele instellingen
• sportorganisaties en sportclubs
• uitvaartondernemers

De Belastingdienst geeft meer informatie over de vrijstellingen van btw per branche. Voor internationale leveringen gelden extra regels rond icp en btw verlegd.

Stichting, vereniging en btw-plicht

Een stichting of vereniging is niet automatisch vrijgesteld van btw. Of je btw verschuldigd bent hangt af van ondernemerschap voor de btw en van de aard van je activiteiten. Als je belaste prestaties levert en je bent ondernemer voor de btw, dan gelden de normale regels voor omzet en omzetbelasting. Voer je vrijgestelde activiteiten uit, dan hoort die omzet in je administratie bij het vrijgestelde deel.

Raadpleeg altijd de actuele wettekst en de publicaties van de Belastingdienst als je grensgevallen hebt.

Btw-aangifte als je vrijgestelde en belaste omzet combineert

Lever je vrijgestelde én belaste prestaties, dan blijf je in veel gevallen btw-plichtig voor het belaste deel. Je verwerkt dan gemengde stromen in je boekhouding. De regels over voorbelasting bij gemengd gebruik zijn streng. Je legt vast hoe je kosten verdeelt tussen vrijgestelde en belaste activiteit.

Voor de praktische aangifte lees je ook btw-aangifte doen voor ondernemers.

Voorbeelden van vrijgestelde prestaties in de praktijk

Onderwijsinstellingen leveren veelal vrijgesteld onderwijs. Een sportschool plaatst een lidmaatschap onder de vrijstelling voor sportorganisaties wanneer aan de voorwaarden wordt voldaan. Een culturele stichting laat activiteiten onder de vrijstelling voor sociaal-culturele instellingen vallen wanneer de instelling en de activiteit aan de eisen voldoen. In elk geval onderbouw je waarom je prestatie onder de vrijstelling valt.

Identificatie op facturen en communicatie

Als je wél btw berekent op belaste prestaties, hoort je btw-identificatienummer op je facturen. Voor vrijgestelde facturen gelden andere vermeldingen. Omdat je geen btw in rekening brengt, moet je op de factuur duidelijk aangeven wáarom je dit niet doet.

Hieronder vind je de verplichte vermeldingen en aandachtspunten op een rij.

Verplichte vermeldingen

Naast de standaard factuurgegevens (zoals uw bedrijfsgegevens, NAW-gegevens van de klant, factuurdatum en factuurnummer), moet een vrijgestelde factuur het volgende bevatten:

• De reden van de vrijstelling: Je bent verplicht om de juridische grondslag te vermelden. Dit doe je door te verwijzen naar de desbetreffende wetgeving.
  • Voorbeeld: "Btw-vrijgesteld o.g.v. artikel 25 Wet op de omzetbelasting (KOR)".
  • Voorbeeld: "Btw-vrijgesteld o.g.v. artikel 11 Wet op de omzetbelasting (bijv. medische zorg, onderwijs of financiële diensten)".
• Geen btw-vermelding: In tegenstelling tot reguliere facturen toon je geen btw-tarieven (0%) en geen af te dragen btw-bedragen op de factuur.
• Totaalbedrag: Het subtotaal en het eindbedrag zijn in dit geval exact aan elkaar gelijk en exclusief btw.

Update 2026: schuldhulpverlening

Vanaf 1 januari 2026 geldt een verplichte btw-vrijstelling voor bepaalde vormen van schuldhulpverlening. Het gaat onder meer om curatele, bewindvoering, mentorschap en bepaald budgetbeheer. Aanbieders die alleen deze vrijgestelde diensten leveren, melden zich bij de Belastingdienst af voor btw-aangifte met een brief met NAW-gegevens en een verwijzing naar de wetswijziging.

Lever je naast vrijgestelde schuldhulpverlening ook belaste diensten, dan blijf je btw-aangifte doen.

Key takeaways

• Je bepaalt per prestatie of btw verschuldigd is en welk tarief of welke vrijstelling hoort bij je levering.
• Vrijstelling betekent geen btw op de factuur voor die levering.
• Houd vrijgestelde en belaste omzet uit elkaar, let op voorbelasting bij gemengde activiteiten en volg wijzigingen in de wet zoals de regeling voor schuldhulpverlening in 2026.